Hội An - Di Sản Văn Hoá Thế Giới
Thị xã Hội An nằm bên bờ sông Thu Bồn. Nơi
đây xưa kia đã có một thời nổi tiếng với tên gọi Faifoo
mà các thương nhân Nhật Bản, Trung Quốc, Bồ Ðào Nha, Italia
v.v.. đã biết đến từ thế kỷ 16, 17. Từ thời đó, thương cảng
Hội An đã thịnh vượng, là trung tâm buôn bán lớn của vùng
Đông Nam Á, một trong những trạm đỗ chính của thương thuyền
vùng Viễn Ðông.
Chùa cầu (cầu Nhật Bản)
Thị xã có những dãy phố cổ gần như nguyên
vẹn, đó là loại nhà hình ống xuyên suốt từ phố nọ sang phố
kia. Trong đó có một dãy phố nằm sát ngay bờ sông Hội An.
Nhà ở đây toàn bằng gỗ quý, trong nhà treo hoành phi, câu
đối, cột nhà trạm trổ hoa văn rất cầu kỳ... Hội An là một
bảo tàng sống, khu phố cổ đã được UNESCO công nhận là Di
sản văn hoá thế giới.
Thị xã nhỏ bé nằm trên đất Quảng Nam này từng
là nơi chứng kiến hai cuộc giao thoa văn hoá lớn trong lịch
sử dân tộc Việt: Lần thứ nhất cách đây hơn 5 thế kỷ, khi
nước đại Việt tiến về phương Nam mở mang bờ cõi, và lần
thứ hai cách đây hai thế kỷ, khi người phương tây theo các
chiến thuyền và thương thuyền đặt chân lên mảnh đất này
với ý đồ truyền bá và thôn tính. Cả hai sự kiện lớn đó đều
kéo theo tương tác văn hoá lớn lao và nền văn hóa Việt đã
vượt qua thử thách đồng hoá để tự cải biến và tồn tại cùng
thời cuộc. Giờ đây, du khách tới Hội An, ngoài việc khám
phá sự bình dị chân thật trong tâm hồn người dân phố Hội,
sẽ mất nhiều thời gian chiêm ngưỡng vẻ đẹp cổ kính và tĩnh
lặng của các mái ngói phủ rêu xanh mướt và nét chạm trổ
tinh vi trong những căn nhà gỗ đã tồn tại từ hơn ba trăm
vòng quay xuân hạ thu đông.
Bước chân vào khu phố cổ, du khách sẽ ngỡ
ngàng trước một thế giới biệt lập, tách khỏi mọi dòng chẩy
và sức phá huỷ của t
hời
gian. Không có tiếng động cơ gầm rú cũng chẳng có những
thương hiệu rực rỡ đèn mầu. Tất cả đã lùi xa sau lưng, cả
không gian và thời gian đều lắng đọng trong những nếp nhà
gỗ cổ xưa. Cầu chùa, dẫy nhà cổ hai tằng quay lưng phía
bến sông Hoài, Hội quán Quảng Ðông, Phúc Kiến... đang lặng
lẽ tồn tại để con người hoài niệm về một thời quá khứ. Ðặc
biệt, khu phỗ cổ mạng một vẻ lãng mạng, sâu lắng và bình
yên dưới ánh đèn lồng huyền ảo mỗi đêm 14 âm lịch hàng tháng.
Xưa kia, nếu như người Việt quen dùng đĩa đèn dầu lạc, thì
người Nhật Bản và Trung Hoa đã đưa tới Hội An thói quen
sử dụng đèn lồng.
Sáng kiến khôi phục việc thắp đèn lồng thay
cho ánh sáng điện từ mùa thu năm1998 đã mang lại hiệu quả
không ngờ ngay từ buổi đầu tiên. Vào mỗi đêm 14 âm lịch, mọi
sinh hoạt của thị xã bình yên này được quay trở về với tập
quán của hơn 300 năm
trước, và khu phố cổ nằm trong giới hạn của bốn con đường
Trần Phú, Nguyễn Thái Học, Lê Lợi, Bạch Ðằng đã hàng loạt
tắt đèn và treo trước hiên nhà những ngọn đèn lồng huyền ảo.
Dù toả sáng nhờ ngọn điện thông thường, song
ánh sáng của đèn lồng mờ dịu và phảnh phất dấu ấn của thời
gian xưa cũ. Những chiếc đèn tròn, lục lăng theo phong cách
Trung Hoa treo dưới mái hiên và hai bên cửa ra vào, đèn
quả trám hoặc ống dài kiểu Nhật Bản phất giấy trắng lơ lửng
dọc theo hàng cột, đèn trụ vuông, đèn quả trám to nhỏ các
cỡ... tất cả đã tạo lên một thế giới lung linh, huyền ảo.
Trong đêm hoa đăng, phố cổ đã tự nguyện ngừng sử dụng các
thiết bị điện như TV, đèn đường, đèn neon... nhưng người
dân Hội An không thấy đó là điều bất tiên cho cuộc sống
của mình.
Cường độ ánh sáng giảm đi, song chất men say
của thị xã lãng mạn đã bốc mạnh trong mỗi con người khi
đi qua phố cổ.Trong ngôi nhà cổ rêu phong, bóng người phụ
nữ áo dài thời trước cặm cụi làm việc dưới ánh đèn lồng
được tạo thành từ chiếc nơm cá giản dị, bên vỉa hè, hai
người già râu tóc bạc phơ đang chìm đắm vào suy nghĩ với
ván cờ tướng thắp sáng bởi ngọn nến lung linh... Dường như
con người đang được sống với dĩ vãng khi mà những phiền
toái của cuộc sống hiện tại chưa hiện hữu.
Trong bầu không khí cổ tích đó, hãy kiểm nghiệm
sự hiện hưu bằng việc nếm một vài món ăn phong vị xứ Quảng
như bánh Bo, bánh Vạc, Cao lầu tại các nhà hàng còn giữ
nguyên hình ảnh đầu thế kỷ. Tại tiệm ăn FaiFo trên đường
Trân Phú, những chiếc đèn lồng nhỏ xíu hình dáng cổ điển
chiếu một nguồn ánh sáng vàng ấm áp, hoà điệu cùng cặp đèn
lớn có dán lời cầu ước chữ Hán theo phong tục cổ xưa trước
mái hiên. Ðộc đáo hơn là cách bài trí của tiệm cafe có tên
"Treated". Tại đây, người chủ đã khoét thủng trần
gỗ và lồng vào những chiếc rá tre vo gạo bình dị. Hàng lỗ
thủng đều đặn của rá tre đã tạo ra một nguồn ánh sáng ngộ
nghĩnh và độc đáo. Có phải người chủ nào cũng đủ cam đảm
khoét thủng trần gỗ của nhà mình ra ?
Hiện
diện trên phố Hội An là vô số các cửa hàng bầy bán các loại
đèn lồng làm kỷ niệm. Tuỳ theo chất liệu vải bọc ngoài mà
ngọn đèn đưa tới những loại ánh sáng khác nhau. Ðó có thể
là mầu đỏ may mắn, mầu vàng tươi vui, mầu gấm huyết diụ
kiêu sa hay sắc xanh lãnh lẽo. Tuy nhiên khó so sánh được
với những chiếc đèn lồng có tuổi hàng thế kỷ đang được các
gia đình sinh sống lâu đời ở đây gìn giữ và chỉ chưng ra
trong đêm hội hoa đăng. Những ngọn đèn này được chế tác
từ gỗ quý, chạm trổ cầu kỳ và trên mỗi tấm kính là một tác
phẩm hội hoạ thật sự. Các tích truyện cổ nổi tiếng được
nghệ nhân xưa vẽ trên kính, sinh động và hoàn hảo như một
bức tranh đắt giá. Mỗi khi ngọn nến bên trong toả sáng,
cảnh mây trắng, trời xanh hoặc nước biếc sẽ liên tục quay
tròn, hắt bóng các chi tiết lên mặt kính.
Khung cảnh và ánh sáng kỳ ảo trong khu phố
cổ quyện với giọng ca bài chòi, hò khoan, giã gạo... vẳng
lên từ con thuyền đậy dưới bến sông, dưới mái hiên, nơi
đầu phố... tạo ra sức cuốn hút kỳ lạ đối với du khách. Không
quá trang nghiêm như Cố Ðô Huế, không quá sôi động như chợ
Lớn, nét cổ truyền nơi đây mang một vẻ thuần khiết, thu
hút những tâm hồn ưa chuộng lãng mạn của những ngày xa xưa.
Các
điểm tham quan trong lòng phố cổ :
Chùa Cầu ( Cầu
Nhật Bản)
Được xây dựng đầu thế kỷ XVII, là công trình
kiến trúc duy nhất được coi là có gốc tích Nhật Bản còn
lại. Trên cửa chính của Chùa Cầu có một tấm biển lớn chạm
nổi 3 chữ Hán là Lai Viễn Kiều. Chùa Cầu là một tài sản
văn hóa quý giá, một biểu tượng độc đáo của Hội An, mà bất
cứ người khách nào đến Hội An cũng không thể bỏ qua.
Năm 1653, người ta dựng thêm phần chùa, nối liền vào lan
can phía Bắc, nhô ra giữa cầu, từ đó người địa phương gọi
là Chùa Cầu.
Trên cửa chính của Chùa Cầu có một tấm biển lớn chạm nổi
3 chữ Hán là Lai Viễn Kiều. Trong chùa không thờ Phật mà
thờ Bắc Đế Trấn Võ. Chùa Cầu đã được trùng tu nhiều lần
nhưng vẫn giữ được những yếu tố gốc và dáng vẻ cổ kính.
Chùa Cầu là một tài sản văn hóa quý giá, một biểu tượng
độc đáo của Hội An, mà bất cứ người khách nào đến Hội An
cũng không thể bỏ qua.
Chùa Cầu nằm ở đoạn tiếp giáp đường Nguyễn Thị Minh Khai
và đường Trần Phú.
Nhà cổ Quân
Thắng : ( Số 77 đường
Trần Phú)
Được xây dựng cách đây hơn 200 năm và được bảo tồn nguyên
vẹn. Đến đây du khách sẽ được nhiêm ngưỡng những mảng chạm
khắc điêu luyện, tinh tế của người xưa.
Nhà
cổ Tấn Ký : (
Số 101 đường Nguyễn Thái Học)
- Có tuổi thọ gần 200 năm và được đánh giá là đẹp nhất trong
các ngôi nhà cổ ở Hội An. Tại đây gia đình chủ nhân đang
sinh sống bình thường và mặc dù đã qua 7 thế hệ, song ngôi
nhà và các đồ vật trang trí trong nhà vẫn giữ ở vị trí nguyên
vẹn như xưa.
Nhà cổ Phùng
Hưng : (
Số 4 đường Nguyễn Thị Minh Khai).
Nhà 2 tầng được xây dựng từ năm 1780, vật liệu xây dựng
chủ yếu là gỗ quý, đặc biệt có hơn 80 cây cột trụ bằng gỗ
lim. Hiện nay những người sống trong ngôi nhà này là con
cháu của những người đã xây cất nó. Tại đây có bán hàng
lưu niệm bằng đồng, đá, gỗ, tranh...đây còn là nơi sinh
hoạt thường kỳ của Câu lạc bộ thơ Đường Hội An.
Hội
quán Triều Châu : (
Số 157 đường Nguyễn Duy Hiệu)
Được xây dựng năm 1845, tại đây thờ Phục Ba tướng quân -
người được coi là có thể làm cho sóng yên biển lặng. Dân
quanh vùng thường đến đây để vay tiền của thần . Hội quán
Triều Châu là điểm tham quan không thể bỏ qua đối với bất
cứ ai quan tâm đến nghệ thuật điêu khắc gỗ trình độ cao
ở thế kỷ XIX.
Hội
quán Phúc Kiến : (
Số 46 đường Trần Phú )
Được xây dựng năm 1697 nổi tiếng bởi vẻ đẹp nguy nga, tráng
lệ mang uy nghiêm trong một không gian rộng lớn. Ngoài thờ
thần, thờ tổ tiên, đây còn là địa điểm họp đồng hương của
người Phúc Kiến.
Hội quán Quảng
Đông : (
Số 17 đường Trần Phú)
Được xây dựng năm 1885 (trùng tu 2 lần: 1915&1990) .
Tại đây lưu giữ khá nhiều tư liệu cổ của người Hoa ở Hội
An. Đặc biệt trong chùa có trưng bày rất nhiều tượng gỗ
nhỏ theo từng nhóm với những dáng vẻ khác nhau.
Chùa
Ông : (Số 24
đường Trần Phú)
Được xây dựng năm 1653 với kiến trúc uy nghi, hoành tráng,
đã qua 6 lần trùng tu. Chùa Ông (còn gọi là Quan Công Miếu)
thờ Quan Vân Trường một biểu tượng về lòng trung hiếu tiết
nghĩa theo tiêu chuẩn của Khổng giáo; Nơi đây đã từng là
trung tâm tín ngưỡng của Quảng Nam xưa, người ta thường
đến đây xin xăm cầu may.
Bảo tàng lịch
sử-Văn hóa : ( Số
07 đường Nguyễn Huệ)
Được xây dựng vào năm 1653 (nguyên là chùa Quan Âm); Với
nhiều hiện vật gốc và tư liệu giá trị, Bảo tàng lịch sử-Văn
hóa Hội An phản ảnh sự phát triển của Hội An qua các thời
kỳ.
Bảo tàng gốm
sứ mậu dịch : (Số
80 đường Trần Phú)
Là bộ sưu tập quý hiếm về “Con đường gốm sứ trên biển” vào
thế kỷ thứ 16-17 mà Hội An là một trong những trung tâm.
Tại đây trưng bày nhiều mẫu vật gốm sứ cổ được sưu tầm qua
các đợt khai quật các di tích và trục vớt tại khu vực biển
Cù Lao Chàm....
Bảo tàng văn
hóa Sa Huỳnh : (
Số 149 đườngTrần Phú)
Với các hiện vật khảo cổ có niên đại hàng nghìn năm, Bảo
tàng văn hóa Sa Huỳnh khẳng định sự tồn tại và phát triển
rực rỡ của một nền văn minh tiền Sa Huỳnh và Sa Huỳnh. Đặc
biệt tại đây có trưng bày các mộ chum bằng đất nung và các
đồ tùy táng.
Nhà
thờ tộc Trần : (
Số 21 đường Lê Lợi )
Do một vị quan họ Trần xây dựng năm 1802, chịu ảnh hưởng
của kiến trúc Nhật Bản và Trung Quốc ; Với vẻ đẹp thiêng
liêng và nghiêm trang, tại đây ngoài những di vật và tiểu
sử của những người trong dòng họ còn lưu giữ những di vật
của chủ nhân như kiếm, bộ triện.
<về đầu trang>